16 Kasım 2018 Cuma Saat 16:42
Hacı Bektaş Veli'nin Doğumu Üzerine
30 Mayıs 2012 Çarşamba Saat 13:07
Anadolu Aleviliğinin oluşumunda büyük çabalar harcayan, daha sonraki yıllarda “Horasan Erenleri” diye anılan Türkmen babaları arasında Hacı Bektaş Veli önemli bir yer tutar.

DO?UMU ?ZER?NE
13. Y?zy?l?n ilk yar?s?nda gerek Mo?ol istilas?n?n etkisiyle, gerekse ba?ka nedenlerden dolay? Horasan’dan kalk?p Anadolu’ya gelen, Anadolu Alevili?inin olu?umunda b?y?k ?abalar harcayan, daha sonraki y?llarda “Horasan Erenleri” diye an?lan T?rkmen babalar? aras?nda Hac? Bekta? Veli ?nemli bir yer tutar.

Hac? Bekta? Veli, B?y?k Sel?uklu ?mparatorlu?u’na ba?kentlik yapm??, Horasan’?n Merv, Herat, Belh ile birlikte d?rt ?nemli kentinden biri olan Ni?abur’da do?mu?tur. O d?nemin say?l? k?lt?r merkezlerinden biri olmas?ndan ba?ka, Ni?abur ve ?evresi, Hac? Bekta? Veli’nin do?du?u s?ralarda T?rkmen n?fusunun yo?un oldu?u bir b?lgeydi ve orada bir T?rkmen pirinin kurdu?u Yesevilik tarikat? b?y?k bir yay?lma ve geli?me g?stermi?ti. ??te Hac? Bekta? Veli, bu k?lt?rel ve dinsel ortamda yeti?mi?, Arap?a ve Fars?a’y? kitap yazacak kadar iyi ??renmi?, devrinde ge?erli olan b?t?n bilgilerle donanm??t?r.

Ahmed Yesev?-Hac? Bekta? Veli ili?kisine ?nemli bir yer ay?ran Vilayetn?me Ahmed Yesev?’den ?vg? ve sayg?yla bahsetmektedir. Ahmet Yesev? hakk?nda “Doksan dokuz bin T?rkistan pirinin ulusu” ve “Pirlerin piri” s?zleri yer almaktad?r. Vilayetnamede “Ahmed Yesev? ‘Biz yokluk yurdunda e?lenmeyiz, ahirete gideriz. Var seni Rum’a sald?k, Sulucakarah?y?k’? sana yurt verdik, Rum Abdallar?na seni ba? yapt?k’ dedi. Hac? Bekta? Veli, ertesi g?n, g?n do?arken Ahmed Yesev?’den izin alarak yola d??t?” diyerek Hac? Bekta? Veli’yi Anadolu’ya Ahmed Yesev?’nin g?nderdi?i belirtilmektedir.

Hac? Bekta? Veli, Ni?abur’dan ne zaman ayr?ld???na yan?t verebilmek i?in onun do?um tarihini tam olarak bilmek gerekir.

Vilayetn?me, Hac? Bekta? Veli’nin do?um tarihini belirtmedi?i gibi, elimizde Hac? Bekta? Veli’nin do?um tarihini kesin olarak bildiren kaynak da bulunmamaktadr.

Vilayetn?me’nin ilk yapra??nda Hac? Bekta? Veli’nin do?um tarihinin 606 (1209-10) olarak yaz?ld??? belirtilmektedir. Ba?ta Alevi kaynaklar? olmak ?zere baz? kaynaklar bu konuda 1241’den 1249’a kadar de?i?en rakamlar vermektedir. Onun 1281 y?l?nda Anadolu’ya geldi?ini, 1337 y?l?nda vefat etti?ini (hakka y?r?d???) yazarlarsa da bu bilgiler tarihi ger?eklere ayk?r? d??mektedir. ??nk? Hac? Bekta? Veli’nin on ???nc? y?zy?l?n ortalar?nda ?len Baba ?lyas ile, 1260 y?llar?nda ?len Ahi Evren ve onu ?a?da?? olan K?r?ehir valisi Nureddin Caca ile Anadolu’da g?r??t??? ve 1273 y?l?nda ?len Mevl?na ile haberle?ti?i kesin olarak bilinmektedir.

Ayr?ca Vilayetn?me’ye g?re Hac? Bekta? 92 y?l ?m?r s?rm??t?r. Yine bu yaz?l? kaynaklara g?re, T?rkistan’da 40 y?l ?ile hayat? ya?ayarak kamil insan mertebesine ula?m??t?r. ?l?m tarihi 1270-71 olarak kesinle?en Hac? Bekta?’?n 92 y?ll?k ?mr? ile 40 y?ll?k ?ile hayat?n? birlikte de?erlendirirsek onun 1178 y?l? civar?nda do?up, 40 veya 42 ya?lar?nda Ni?abur’dan ayr?lm?? olabilece?ini s?yleyebiliriz. ??nk? Ni?abur, 24 Mart 1220 tarihinde Cebe ve S?betay Noyan komutas?ndaki Mo?ol askerleri taraf?ndan ku?at?lm??t?r. Ku?atma s?ras?nda ?ehri canla ba?la savunan Ni?aburlular?n att??? bir okun Cengiz Han’?n damad? Tagacar’?n can?n? almas? ?zerine gazaba gelen Mo?ollar, Tuli komutas?ndaki 30 bin ki?ilik il?ve bir g??le 25 Mart 1221 tarihinde ?ehre girmi?lerdir. ?ehri ele ge?irdikten sonra ald?klar? emir ?zerine ?ehrin b?t?n yap?lar?n? y?karak oray? tarla haline getirmi?lerdir. Mo?ollar sa? kalan Ni?aburlular? ?ehrin d???ndaki bo? alana ??karm??lar, aralar?ndan 400 sanatk?r? se?ip T?rkistan’a g?nderdikten sonra geri kalanlar? k?l??tan ge?irmi?lerdir.Kedi, k?pek dahil ?ehirde hi?bir canl? b?rakmam??lard?r.

Hac? Bekta? Veli, Ni?abur’dan ayr?ld?ktan sonra Hac yolunu tutmu?, Necef’e ve Kerbel?’ya u?ram??, Hac g?re-vini yerine getirdikten sonra ?? y?l Mekke’de kalm??t?r. Anadolu’ya gelirken Halep’e u?rayarak orada bulunan kutsal yerleri ziyaret etmi?tir. Oradan Elbistan’da bulunan Ashab-? Kehf’e, sonra Kayseri’ye, Kayseri’den ?rg?p’e, ?rg?p’ten de bug?n Hac?bekta? olarak bilinen Suluca Karah?y?k’e gelip yerle?mi?tir.

Mente? ismindeki karde?iyle birlikte Sivas’a, sonra Baba ?lyas’a yani Amasya’ya, Amasya’dan K?r?ehir’e, K?r?ehir’den Kayseri’ye varm??t?r. H?nkar’?n karde?i Mente?, Kayseri’den Sivas’a gitti?i s?rada orada ?ehit olmu?tur. Hac? Bekta? Veli de Kayseri’den Suluca Karah?y?k’e gelmi?tir.

Gerek A??kpa?a-z?de’nin verdi?i bilgilere, gerekse Eflak?’nin Ariflerin Menk?beleri adl? eserinde Hac? Bekta? Veli i?in s?yledi?i, “Baba Resul’un has halifesiydi” s?z?ne dayanan baz? ara?t?rmac?lar, Hac? Bekta? Veli’nin, on ???nc? y?zy?l?n ba?lar?nda, baz?lar?na g?re Baba ?lyas, baz?lar?na g?re de Baba ?shak taraf?ndan d?zenlenen ve uzun s?ren Babai ?syan? na kat?lm??t?r. Yani Hac? Bekta? Veli’nin Sel?uklu y?netimi taraf?ndan 1240 y?l?nda K?r?ehir civar?nda bast?r?lan ve eleba?lar? idam edilmi? olan Baba?ler ?syan? n? aktif olarak kat?ld???n? iddia etmi?lerdir. Kendisi de T?rkmen babas? olan Hac? Bekta? Veli’nin Baba ?lyas, Baba ?shak ve di?er T?rkmen babalar?yla iyi ili?kiler i?inde olmas? do?ald?r. Ancak onun Baba?ler ?syan? na kat?lm?? olmas? zay?f bir ihtimaldir. ??nk? O, s?ylendi?i gibi isyana kat?l?p can?n? kurtarm?? olsayd?, oradan kalk?p, Suluca Karah?y?k gibi her t?rl? sald?r?ya a??k bir yere gelip yerle?mez, orada serbest olarak faaliyetlerine devam edemezdi. Bunun d???nda Hac? Bekta? Veli’nin ya?am?n? ayr?nt?lar?na kadar anlatan Vil?yetn?me’nin bu konuya kesin olarak de?inmesi gerekirdi.

Hac? Bekta? Veli’nin ya?ad??? d?nemde T?rkmen topluluklar?nda ba?l?ca iki insan tipi h?kimdir: G?zi ve Veli tipi. Bunlardan birinci gruba girenler ?lkeler fethetmi?ler, ikinci gruptakiler ise, al?nan ?lkelere yerle?meyi, yerle?ik bir toplum meydana getirmeyi olanakl? k?lm??lard?r. ?sminin sonundaki s?fattan da anla??ld??? gibi Hac? Bekta? Veli, gazi de?il veli tipine girmektedir.

Hac? Bekta? Veli, Suluca Karah?y?k’e yerle?tikten sonra orda bir tekke kurarak halk? e?itme ve ayd?nlatma faaliyetlerine devam etmi?tir. Vil?yetn?me’ye g?re ona ba?l? 36 bin ki?i vard? ve bunlar?n 360’? huzurunda hizmette bulunurdu. Hac? Bekta? Veli’nin halifeleri; onunla birlikte Horasan’dan Anadolu’ya gelmi? olan Sar? Saltuk Dede Rumeli’nde, Abdal Musa Sultan Elmal?’da, Karaca Ahmed Sultan ?stanbul’da ve Akhisar’da, Ak?a Koca Akyaz?’da, Barak Baba Bigadi?’te, H?z?r Samut Bozok’ta Yozgat’ta, Sultan ??ca Eski?ehir’de, Hac?m Sultan U?ak’ta, Taktuk Emre Sakarya b?lgesinde, Geyikli Baba Bursa’da inan?lar?n?n, geli?ip k?k salmas? i?in ?al??m??lard?r.

Bu yazı toplam 673 defa okundu.
Bu Yazıya Henüz Yorum Eklenmemiş.
Erdoğan SEZER
2.H?z?r?ah Etkinli?i
Veli GÜLSOY
1.Hızırşah
Erdal Yıldırım
FAŞİZME RAMAK KALA..
ARŞİVDE ARA
SİTE ANKET
Yenilenen Web Sitemizi Nasıl Buldunuz ?
Çok Güzel Olmuş
Güzel
İdare Eder
Kötü